Δευτέρα, 14 Απριλίου 2014

Τα επώνυμα του χωριού ( ΙΙ )


Από που καταγόμαστε άραγε; 
Δίνουμε σήμερα πληροφορίες σχετικές με τη διασπορά των λιαπαδίτικων επώνυμων σε πανελλαδική κλίμακα. Τα επώνυμά μας μετακινήθηκαν σε διάφορους τόπους από Λιαπαδίτες που φύγανε και πήγανε σώγαμπροι. Αντίθετα και στο χωριό μας ήρθανε καινούργια επώνυμα, από ξένους που πήραν κοπέλες του χωριού μας.
Τα στοιχεία που αφορούν τη διασπορά των επωνύμων, προέρχονται από τη βάση δεδομένων www.vrisko.gr στο παρακάτω link: 
http://blog.vrisko.gr/cat/vrisko-info/apo-pou-krataei-i-skoufia-sou
Οι πληροφορίες για τους νέους τόπους εγκατάστασης λιαπαδίτικων επωνύμων, έχουν να κάνουν μόνο με τις τηλεφωνικές συνδέσεις ατόμων που ανήκουν στα συγκεκριμένα επώνυμα. Οι πληροφορίες αυτής της ανάρτησης, συμπληρώνουν και πρέπει να ενσωματωθούν στην προηγούμενη ανάρτησή μας “Τα επώνυμα του χωριού (Ι), που αναρτήθηκε στις 25 Νοεμβρίου 2011.
Με βάση τις πληροφορίες αυτές, τα λιαπαδίτικα επώνυμα, εκτός απο το Νομό Κέρκυρας, μπορούμε να τα συναντήσουμε και στις παρακάτω πόλεις:

Αγάθος: Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Κιάτο, Κυκλάδες, Μολάοι, Μύκονος, Ναύπλιο, Πρέβεζα, Χαλκιδική.

Γουλής: Αθήνα, Αλεξανδρούπολη, Κιλκίς, Κως, Θεσσαλονίκη, Λάρισα, Μεσολόγγι, Μυτιλήνη, Ξυλόκαστρο, Πάτμος.

Κορακιανίτης: Αθήνα, Θεσσαλονίκη, Παξοί, Πάτρα, Ρόδος, Σέρρες.

Λεπενιώτης: Αγρίνιο, Αθήνα, Αίγιο, Άρτα, Καρπενήσι, Θεσσαλονίκη, Θήβα, Πάτρα, Πύργος, Σάμος.

Μάζης: Αγρίνιο, Αίγιο, Ερέτρια, Ξυλόκαστρο, Σπάρτη, Τρίπολη.

Μιχαήλ: Αθήνα, Άνδρος, Βοιωτία, Εύβοια, Ευρυτανία, Κατερίνη, Κοζάνη, Ναύπλιο, Ρόδος, Χανιά.

Μποζίκης: Αμαλιάδα, Επίδαυρος, Ζάκυνθος, Θεσσαλονίκη, Καλαμάτα, Κεφαλληνία, Κιάτο, Κόρινθος, Λαγκαδάς, Λήμνος, Πάτρα, Σέρρες.

Νίνος: Αθήνα, Ηράκλειο, Κίμωλος, Λουτράκι, Σάμος, Χαλκιδική.

Παγιάτης: Αθήνα, Ηγουμενίτσα, Πειραιάς.

Παπαδόπουλος: Κιλκίς, Πέλλα, Πιερία, Σέρρες, Φολέγανδρος.

Ρεπούλιος: Αθήνα.

Χαλικιάς: Αθήνα, Αμαλιάδα, Γαστούνη, Κεφαλληνία, Λευκάδα, Πρέβεζα.

Τρίτη, 27 Αυγούστου 2013

Η μπουγάδα τση φαμίλιας


Η οικολογία στο πλύσιμο των ρούχων, ήτανε κανόνας για όλα τα Λιαπαδίτικα νοικοκυριά. Το πλύσιμο εγενόντανε χωρίς χημικά απορρυπαντικά. Για να πλυθούνε τα σκουτιά τση οικογένειας εχρειαζόντανε παλιά μία κουραστική και χρονοβόρα διαδικασία. 
Δεν ήτανε ντροπή να φοράει κάποιος μπαλωμένα ρούχα. 
Ντροπή ήτανε να μην είναι καθαρά. Γιαυτό, τουλάϊστο για μία φορά τη βδομάδα, η νοικοκυρά έπλενε τα σκουτιά τση οικογένειας. Επλένανε χώρια τα άσπρα και χώρια τα σκούρα.
Εχρειαζόντανε κάποια (αγγιά) εργαλεία και αυτά ήτανε: 
• Η πινιάτα, που ήτανε χαλκωματένια για να βράσει το νερό
• Η κρεμαστάλιση, που εκρεμόντανε από την κόρδα και ήτανε ένας άλυσος με χοντρούς κρίκους για να βαστάει το πέζο τση πινιάτας και του νερού
• Το μαστέλο, που παλιά ήτανε ξύλινο με δόγες και το εκάνανε αυτοί που εκάνανε και τα σκαφόνια, αργότερα όμως εβγήκε το λάτινο που το κάνανε οι λατονιέρηδες. Είχε τρία χερούλια, δύο για να ακουμπάει η βάση τση μαστελόταβλας και ένα για να ακουμπάει ο πλάτης της.
• Η μαστελόταβλα, ήτανε ξύλινη και στο απάνω αριστερό μέρος είχε τετράγωνη θήκη για το σαπούνι
• Ένας ξύλινος κόπανος, που εβαρούσανε τα σκουτιά απάνω στη μαστελόταβλα. Ήτανε ένα ξύλο τορνευτό στο χέρι. Είχε διάμετρο 10-12 εκατοστά, ενώ το χερούλι είχε διάμετρο 4-5 εκατοστά.
• Πράσινο σαπούνι* 
• Στάχτη, για την αλυσίβα, που την εμαζώνανε από μέρες μπρι και 
• Μπλου (λουλάκι), που το παίρνανε από τον πρεματσούλη.

Η διαδικασία αρχίνουνε με την αλυσίβα. Εβάνανε στην πινιάτα νερό, στάχτη και δαφνόφυλλα για να μυρίζει ωραία.
Τα σκουτιά, τα πλένανε ένα ένα στη μαστελόταβλα με το σαπούνι, τα τρίβανε καλά και τα εβαρούσανε με τον κόπανο. Όταν τέλειωνε αυτή η διαδικασία, τα ποστιάζανε μέσα στο μαστέλο το ένα απάνω στο άλλο. Στην κορφή εβάνανε μία μπαμπακέλα χοντρήνε και από πάνω ερίχνανε την αλυσίβα. Αφήνανε τα σκουτιά καμπόσες ώρες σε αυτή τη διαδικασία. Η αλυσίβα εκατήβενε από τα πάνω σκουτιά μέχρι κάτω και εκαθάριζε τσι βρωμιές.
Ύστερα, επέρνανε τα σκουτιά στο πλύμα. Τα φορτώνανε στη σαμάρα του γαϊδάρου και τα παίρνανε σε ένα μέρος που έχει πηγάδι ή σε ένα ποταμούλι με τρεχούμενο νερό και τα σκουτιά εξεπλενόντανε πολλές φορές. Τα σκουτιά εγενόντανε άνθια. Στο τελευταίο ξέπλυμα εβάνανε μπλού (λουλάκι) που το παίρνανε από τον πρεματσούλη. Ύστερα απλώνανε τα σκουτιά σε σελίδες ξύλα, ή όθε αλλού ήτανε καθαρά και άμα εστεγνώνανε τα παίρνανε στο σπίτι για σιδέρωμα. Στη χώρα οι νοικοκυρές απλώνανε τα σκουτιά τους από τόνα παράθυρο στ' άλλο, δημιουργώντας ένα κερκυραϊκό πρότυπο. Το σίδερο ήτανε βαριό για να κάνει τσάκιση και το γιομίζανε με αναμμένα κάρβουνα.
Το απολύσιβο που έμενε στο μαστέλο, το εβάνανε οι γυναίκες στα μαλλιά τους σαν κρέμα μαλλιών και επαίρνανε έτσι κοκκινωπό χρώμα.

Τω καιρώ εκείνω...
Όπως βλέπετε, οι καλές νοικοκυρές με πολύ κόπο, έφερναν τα ίδια αποτελέσματα με τα σημερινά, με διαφορετικά εργαλεία, χωρίς χημικά, αλλά με επίπονες διαδικασίες. 
Το μαστέλο και η μαστελόταβλα, ήτανε το πλυντήριο ας πούμε. Το πλύσιμο στη μαστελόταβλα με το χέρι, ήτανε η πρόπλυση. Το πράσινο σαπούνι ήτανε το απορρυπαντικό και η αλυσίβα στο μαστέλο ήτανε η κυρίως πλύση. Τέλος στο πλύμα, στο πηγάδι, εγενόντανε τα ξεβγάλματα.

* Για το πλύσιμο του σώματος, που δεν εγενόντανε και συχνά, επαίρνανε άσπρο σαπούνι σε πλάκες. Καμπόσοι επαίρνανε και σαπουνάκια πολυτελείας, ευρωπαϊκά.

** Θέλουμε να φωτογραφήσουμε παλιά εργαλεία μπουγάδας (πινιάτα, σκάφη, μαστέλο ξύλινο ή λάτινο, μαστελόταβλα με θήκη για το σαπούνι και κόπανο). Στη δημοσίευση θα αναφέρουμε από ποιο σπίτι είναι η κάθε φωτογραφία.

Κυριακή, 11 Αυγούστου 2013

Τα Πανηγύρια στο χωριό

Ο Άη Θόδωρος, μόνιμος χώρος πανηγυριών
Από παλιά εγενότανε τση Οδήτριας πανηγύρι στ’ Αρνάτικα, εκεί που είναι τώρα το Γυμνάσιο. Ο κόσμος, μη έχοντας άλλες διασκεδάσες, το περίμενε πως και πως.  Άλλο πανηγύρι εγενόντανε και γένεται ακόμη, των Μυροφόρων στον Άη Θόδωρο. Ξεκινάει από την πλατεία του χωριού η λιτανεία με τη μουσική. Μπροστά πάνε τα εκκλησιαστικά λάβαρα, ο παππάς, οι ψάλτες και ο επιτάφιος και ακλουθάει όλο το χωριό. Η λιτανεία των Μυροφόρων το 2013, δεν είχε κόσμο, όπως δείχνει και η παρακάτω φωτογραφία. Όταν εγιορτάζανε οι εκκλησιές μας, το πρωί εκάνανε σπερνά και τα μοιράζανε τσου εκκλησιαζόμενους. Μόλις έβγαινε η εκκλησιά, οι επιτρόποι εγιομίζανε κανίστρες με άρτους και επηγαίνανε σε όλα τα σπίτια του χωριού. Μπροστά επηγαίνανε δύο άτομα με την κανίστρα τσου άρτους, και απίσω τους δύο άλλα άτομα που εμαζώνανε λεφτά, αλλά είχανε και αγγιά για λάδι. Το κάθε σπίτι του χωριού, παίρνοντας τσου άρτους, τσου έδινε λεφτά ή λάδι.
Αραιός ο κόσμος. Εναέρια Φωτό: Νίκος Πουλακίδας
Οι Συλλόγοι του χωριού, που τα τελευταία δεκαπέντε χρόνια διοργανώνουνε τα πανηγύρια, κάνουνε ένα ακόμη στον Άι Θόδωρο, λίγο πριν ή μετά του Παντροκατόρου. Στο πλαίσιο μιας γενικότερης εισπρακτικής πολιτικής, οι Συλλόγοι αποσύνδεσαν τη θρησκευτική λατρεία από τη διασκέδαση των χωριανών και κάνουνε τα πανηγύρια όποντας έχουνε ανάγκη από λεφτά. 
Οι Λιαπαδίτες πηγαίνουνε και στα πανηγύρια των γύρω χωριών, όπως τση Οδήτριας στο Τεμπλόνι, την εννιά Παρασκευή και τσι 11 τ' Αγούστου στην Παλιοκαστρίτσα, τση Παναγίας τσου Γαρδαλάδες, τση Άγιας Μαρίνας στο Μάρμαρο, τση Άγιας Παρασκευής τσου Δουκάδες κ.λπ.
Παλαιότερα, στα πανηγύρια επουλούσανε κοτσώνες χρωματιστές και κουλούρια άγενα. Υπήρχανε πάντα και ψητά αρνιά ή σουβλάκια και παλιά ο κόσμος αγόραζε το ψητό σε στράτσο χαρτί και καθότανε τσι λιόριζες και τότρωε ξεμεσκλιστό με τα χέρια. 
Η λιτανεία των Μυροφόρων
Αν ο καιρός τα χάλουνε και δεν επήγαινε κόσμος, τα αρνιά με τσι σούβλες τα γυρίζανε με αγροτικά αυτοκίνητα και τα πουλούσανε τσι ταβέρνες. Υπήρχε πάντα μουσική που παλιά έπαιζε μόνο παραδοσιακά κερκυραίικα τραγούδια. Το πιοτό που εξοδευόντανε ήτανε πάντα η μπίρα. Ο κόσμος εχόρευε με την ψυχή του.Τώρα στα πανηγύρια τα  κερκυραίικα τραγούδια ακούγονται για λίγο και το ρεπερτόριο είναι από ελαφρύ έως βαρύ λαϊκό. 
Στην ψυχαγωγία των χωριανώνες, συμβάλλουν ακόμη και άλλες φολκλορικές εκδηλώσεις, όπως η Βαρκαρόλα στην Παλαιοκαστρίτσα, μπιτς πάρτι στη Γιόφυρα κ.ά. Παλαιότερα έγινε -χωρίς επιτυχία- και γιορτή τση σαρδέλας στη Γιόφυρα.

Δευτέρα, 24 Σεπτεμβρίου 2012

Ψηφιακή Περιήγηση Κερκυραϊκών Εκκλησιών

Καλωσήρθατε στον διαδικτυακό τόπο CorfuChurches.com. Ο διαδικτυακός τόπος έχει δημιουργηθεί στο πλαίσιο του έργου «Ψηφιακή Ανάδειξη των Βυζαντινών Εκκλησιών της Κέρκυρας». Η σύγκλιση του εκκλησιαστικού πολιτισμού και της ψηφιακής τεχνολογίας αποτελεί το αντικείμενο του κυρίως έργου, το οποίο βασίζεται στην τρισδιάστατη ψηφιακή αναπαράσταση των βυζαντινών εκκλησιών της Κέρκυρας και των ιδιαίτερων αρχιτεκτονικών στοιχείων τους.

Μέσα από της σελίδες αυτού του δικτυακού τόπου θα μπορείτε να επισκεφτείτε εικονικά μία σειρά από εκκλησίες της Κέρκυρας. Στο εσωτερικό πολλών εκκλησιών παρουσιάζονται ιδιαίτερες τεχνοτροπίες, επηρεασμένες από τη βυζαντινή και την ιταλική παράδοση καθώς επίσης και εικόνες σημαντικής εικαστικής αξίας. Οι περιηγήσεις εσωτερικού χώρου θα σας δώσουν την ευκαιρία να περιηγηθείτε εικονικά στο χώρο των εκκλησιών, απολαμβάνοντας τα καλλιτεχνήματα σαν να είσασταν στο πραγματικό χώρο.

Οι εκκλησίες της Κέρκυρας που προσφέρονται για ψηφιακή περιήγηση, μαζί με τα αντίστοιχα link, είναι οι παρακάτω:

Άγιοι Πάντες: corfuchurches.com/content/view/66/78/lang,el/
Άγιος Αντώνιος: corfuchurches.com/content/view/60/72/lang,el/
• Άγιος Βασίλειος: corfuchurches.com/content/view/65/77/lang,el/
• Άγιος Νικόλαος των Γερόντων: corfuchurches.com/content/view/55/67/lang,el/
• Άγιος Σπυρίδωνας: corfuchurches.com/content/view/58/70/lang,el/
• Άγιος Ιωάννης Πρόδρομος: corfuchurches.com/content/view/68/81/lang,el/
• Ι. Ναός Ιάσονος και Σωσιπάτρου: corfuchurches.com/content/view/63/75/lang,el/
• Μητροπολιτικός Ναός Υ. Θ. της Σπηλαιώτισσας: corfuchurches.com/content/view/54/66/lang,el/
• Παναγία των Ξένων: corfuchurches.com/content/view/59/71/lang,el/
• Παναγία Μανδρακίνα: corfuchurches.com/content/view/61/73/lang,el/
• Παναγία Νεραντζίχα: corfuchurches.com/content/view/62/74/lang,el/
• Παλαιοχριστιανική Βασιλική της Παλαιόπολης: corfuchurches.com/content/view/64/76/lang,el/

Τα λιαπαδίτικα blog διαδίδουν τα κερκυραϊκά μνημεία υπηρετώντας τη δεδομένη αγάπη για το νησί μας.

Δευτέρα, 12 Δεκεμβρίου 2011

Ήθη και έθιμα στο χωριό

Πολλά από τα ήθη και έθιμα του χωριού μας, έχουνε αλλάξει με την πάροδο του χρόνου. Είναι πιλιότερες οι διαφορές που υπάρχουνε παρά οι ομοιότητες, άλλοτε και τώρα. Η κάθε εποχή έχει τσι δικές της χάρες και πολλοί από τσου γεροντότερους θεωρούν και δίκαια ότι τα ήθη και έθιμα εκφυλίστηκαν στο όνομα τση ανάπτυξης και τση προόδου. Είναι αλήθεια, ότι οι συνήθειες μεταβάλλονται εσήμερα με γρήγορους ρυθμούς και ένας από τσου λόγους  που λαμβάνονται υπόψη, είναι η ευκολία και το κέρδος χρόνου. Θα προσπαθήσουμε να καταγράψουμε πολλές από τσι συνήθειες εκείνες του παλιού καιρού, για να θυμούνται οι παλαιοί και να μαθαίνουν οι νεότεροι. Όσες από αυτές θυμηθούμε δηλαδή…

Γεννατσούρια στο χωριό
Τα παλαιά χρόνια, όλες οι γυναίκες εγεννούσανε στο χωριό. Πολλές φορές μάλιστα, εγεννούσανε και στα χωράφια. Οι κλινικές τση χώρας ήτανε ακριβές, κι’ ύστερα εθεωρούντανε φυσικό να γεννήσει η κάθε γυναίκα στο σπίτι της. Στο χωριό, υπήρχανε δύο μαμές. Η Όλγα του Κουτσαντώνη και η Μαρία η Κόκολα.
Οι δύο μαμές, δεν είχανε καλές σχέσεις μεταξύ τους. Η μία εκατηγόρουνε την άλληνε. Τα παιδιά, όταν ήτανε μιτσά, τα φασκιώνανε με τσι φασκιές και μοναχά το κεφάλι τους εφαινόντουνε. Να μη φανεί παράξενο, αλλά όλα τα παιδιά εκείνης τση εποχής, παρά το γεγονός ότι επροβατούσανε ξυπόλυτα και δεν ετρώγανε και καλά, ήταν όλα άριστα στην υγεία τους.


Ο Γάμος στο  χωριό
Και τσου μπαιδιώνες
Ο γάμος στο χωριό, ήτανε πάντα ένα μεγάλο κοινωνικό γεγονός. Στα πρώτα πενήντα χρόνια του αιώνα που επισκοπούμε, η φτώχεια στο χωριό εβρισκότανε σε όλα σχεδόν τα σπίτια. Δεν υπήρχε ηλεκτρισμός, με όλα όσα απορρέουν απ’ αυτό (τηλεόραση κ.λπ.). Οι διασκεδάσες ήταν λίγες και η μόνη χαρά ήτανε ένα ταξίδι στη χώρα, έστω και για γιατρό. Ο γάμος λοιπόν στο χωριό, ήτανε μία ευκαιρία να ξεδώκουνε όλοι.
Στις αρχές του περασμένου αιώνα, επαίζανε όργανα τσου γάμους, ο Γιώργης ο Τσαγκάρης, ο Μίκιος ο Καραβάνας, ο Γιώργης ο Καπαλούπης και ο πατέρας του Γιάννη του Γαλάνη. Από το 1950 και μετά, τα όργανα για τσου γάμους ήτανε κυρίως ο Νικόλας ο Τσαγκάρης και ο Γιάννης ο Γαλάνης.
Από το γάμο τση Αθηνάς του Κυρίτση
Λίγες μέρες μπριχού γένει ο γάμος, εκουβαλούσανε τα σκουτιά τση νύφης στο απίτι που θα μένανε (όπως η διπλανή φωτογραφία του 2013). Την ημέρα του γάμου, επηγαίνανε πρώτα μαζί με τσου συμπεθέρους και επαίρνανε τον κουμπάρο από το σπίτι του.Μετά επηγαίνανε και εππαίραννε τον γαμπρό. Μετά όλοι μαζί επαίρνανε τη νύφη από το σπίτι της και επηγαίνανε στην εκκλησιά. Μέσα στην στην εκκλησιά, την ώρα του Ησαία χόρευε, απελούσανε κουφέτα, αμύγδαλα και καρύδια, ένα κακό έθιμο που καλά έκαμε και εσταμάτησε. Μετά την τέλεση του μυστηρίου, όλοι οι συμπεθέροι, αφού εκάνανε πρώτα δύο γκύρες χορό, επηγαίνανε για φαγητό. Στο δρόμο, το βιολί του Τσαγκάρη έπαιζε κι’ έλεγε:“Βίνου νου βίνου νου βινου νου βο, βίνου νου βίνου νου βινου νου βο”, που μεταφράζεται:πάμε να φάμετε, πάμε να φάμετε”, ενώ η κιθάρα του Γαλάνη έλεγε: ντούκου ντου, ντούκου ντου, που μεταφράζεται: “στου κουτού, στου κουτού...”. 
Μαζί με τσου καλεσμένους, ακλουθούσανε και όλοι οι μούτσοι, και επέρνανε από λίγο κριάς ή μπακαλάρο. Ο Κάργας και ο Βέδερης, που ήτανε οι μαγείροι τση εποχής, είχανε ετοιμάσει με επιμέλεια -όπως πάντα- τα φαγητά για το γάμο. Το πρώτο πιάτο ήτανε πάντα σούπα, ρύζι αυγολέμονο και υπήρχε πάντα πέρσεμα. Ακλουθούσανε σαλάτες και ψητά και κούπες κουτουρού. Επίνανε μοναχά κρασί, ποτέ μπίρα. Μετά το φαΐ, όλοι επηγαίνανε στην πλατεία για χορό. Ήτανε χορόμερα και συμμετείχε όλο το χωριό.
Παλαιότερα, ο γάμος διαρκούσε δύο μέρες. Την πρώτη μέρα, ήταν καλεσμένοι όλοι οι συμπεθέροι, ενώ τη δεύτερη, μόνο οι στενοί συγγενείς.
Τώρα, κλειούνε κέντρο για φαγητό και νοικιάζουνε πούλμαν για να μεταφέρουνε τσου καλεσμένους.
Αυτά συνέβαιναν μόνο όταν ο γαμπρός και η νύφη ήτανε από το ίδιο χωριό. Αν ένας από τσου δύο ήτανε ξενοχωρίτης,το πρωτόκολλο άλλαζε.
- Άν η νύφη ήτανε ξενοχωρίτσα, ο γάμος εγενόντανε στο χωριό της. Την προηγούμενη Κυριακή, εκουβαλούσανε τα σκουτιά και την προίκα τση νύφης στο χωριό μας. Η μετακίνηση των καλεσμένων, πολλές φορές εγενόντανε με φορτηγά αυτοκίνητα. Όλοι απάνω στο κασούνι. Τα  τελευταία χρόνια, βάνουνε πούλμαν, αλλά οι πιλιότεροι πάνε με τα ΙΧ τους και κορνάρουνε σ’ όλο το δρόμο.
- Αν ο γαμπρός ήτανε ξενοχωρίτης, ο γάμος εγενόντανε στο χωριό μας. Ερχόντανε οι καλεσμένοι του γαμπρού με πούλμαν και διάφορα άλλα μέσα και τηρούσαν τα ήθη και έθιμα του χωριού.
 
Τα βαφτίσια στο  χωριό
Τα βαφτίσια παλαιότερα εγενόντανε και στα σπίτια. Στο σπίτι είχανε ζεστό νερό, τα γραμματικούδια εκουβαλούσανε τη κολυμπήθρα στο σπίτι τση οικογένειας και ο παπάς έκανε το μυστήριο και με την παρουσία λίγων καλεσμένων μαρτύρων.
Σε όλες τσι άλλες περιπτώσεις, τα βαφτίσια εγενόντανε τσι εκκλησιές και κυρίως στην Άγια Αναστασιά (τη μεγάλη). Όταν ο νούνος έλεγε το όνομα, ο πατέρας του παιδιού εκαθόντανε όξω στη μάντρα, όπου ερχόντανε και του λέγανε το όνομα και αυτός τσου έδινε όβολα. Μετά ο νούνος και ο πατέρας, απελούσανε όβολα στη μάντρα τση εκκλησιάς και η μουτσαρία έπεφτε στη γης και ο ένας επάτουνε τον άλλονε. Με το συμπάθειο, επήγανε να μάσουνε όβολα και μεγάλες γυναίκες.
Τα γυναικεία ονόματα επλύθηναν στο χωριό, με τη διάβρωση των ηθών που μας κληρονομήσανε οι παλαιοί μας. Πολλά νέα ζευγάρια, όταν βαφτίζουνε τα παιδιά τους, αγνοούνε τσου γονέους τους και δίνουνε ονόματα ξενόφερτα από το εξωτερικό ή από την ελληνική μυθολογία, ή από την ιστορία, έτσι για να είναι πιο in, δηλαδή να είναι πιο ασυνήθιστα από το Σπύρος και το Μαρία. Με αυτό τον τρόπο τα νέα αυτά ζευγάρια, στερούνε τη χαρά τσου γονέωνες, τσι δύο μανάδες που τσου βυζάσανε και τσου δύο πατεράδες που τσου κουναρήσανε.

Ο τρύγος και η οινοποίηση
Πρώτα απ’ όλα, έπρεπε να καθαρισθούνε τ’ αγγιά για να δεχθούνε το νέο κρασί. Για να καθαρίσουνε τα βαρέλια και τα βουτσιά, εβάνανε μέσα στρογγυλά γουλιά που τα εφέρνανε από τη θάλασσα, εβάνανε και τρινάλ και ζεματιστό νερό και τα κουνούσανε μπρος πίσω απάνω σε δύο ξύλινες στάγκες. Κάθε τότσο, εσέρνανε τα βαρέλια από δω κι’ από κει, για να αλλάξει ο τόπος καθαρισμού. Σε μισή ώρα έκλειουνε ο κύκλος και εξεπλένανε το βαρέλι. Για να πλύνουνε το σκαφόνι, το γυρίζανε απίκουπα και επέρνανε ένα μεγάλο ξύλο που το λέγανε κάλυπο και που στη μία άκρη του, είχανε δέσει μία θρούμπα. Μ’ αυτό και με θερμό και τρινάλ, επλένανε όλο το σκαφόνι, για να είναι έτοιμο να υποδεχθεί τα νέα σταφύλια. Στην τρύπα του σκαφονιού, εβάνανε τη σφαλαγκονιά, που ήτανε ένα ματσάκι από θρουμπί, για να μην φεύγουνε οι αράτες. Όταν εβάνανε το μούστο στα βαρέλια, κάθε μέρα και μέχρι να ολοκληρωθεί η ζύμωση, τα απογιομίζανε με νερό. Σήμερα, τα σταφύλια του χωριού είναι λίγα από την ποικιλία κακοτρύγης, γιαυτό οι Λιαπαδίτες αγοράζουνε συμπλήρωμα σταφύλια, χωρίς να ξέρουνε τον τόπο προέλευσης και όλοι πιστεύουνε πως είναι από τη Λευκάδα. Τα ζίφουνε με μηχανικά μέσα και το κρασί που γένεται δεν είναι πάντα καλό. Λίγοι Λιαπαδίτες –μετρημένοι στα δάκτυλα των δύο χεριών- κάνουνε καλό κρασί. Τα τελευταία χρόνια, ο Θοδωρής του Πέπου, έκαμε σύγχρονο οινοποιείο τσι Πλάκες οινοποιώντας τα σταφύλια των χωριανώνες, αλλά εμφιαλώνοντας και δικό του κρασί.

Το οδικό δίκτυο στο χωριό
Παλιά, με την ίδρυση του χωριού, όπως αναφέρει και ο Βενετσιάνος Agostin Sagredo, εκπρόσωπος της Γαληνοτάτης Δημοκρατίας στην Κέρκυρα, οι δρόμοι στο χωριό ήταν όλοι στενοί και ίσια που εχωρούσανε να ανταμωθούνε δύο γαϊδάροι φορτωμένοι σανό. Οι πιο πλατιοί δρόμοι, ήταν ο κεντρικός δρόμος που ανηβαίνει από τη μηχανή μέχρι την πλατεία του χωριού και ο δρόμος στα Μπουριτσάτικα. Τα άλλα σοκάκια, ήτανε πολύ στενά, ίσια για να μπορούνε οι κάτοικοι να πάνε από την πλατεία στα σπίτια τους. Οι αγροτικοί δρόμοι ήτανε όλοι στενοί, με …κακά πατήματα, όπως στον Μπαλιόμυλο και στο Απανωλίβαδο, όπου εκολούσανε οι γαϊδάροι. Οι παλιές κοινοτικές Αρχές, εφροντίζανε στο μέτρο του εφικτού, και επισκεύαζαν τσου αγροτικούς δρόμους, ρίχνοντας αμμοχάλικο και επισκευάζοντας κάποια δύσκολα σημεία. Όπως γράφουμε και παραπάνω, τα αυτοκίνητα εφανήκανε στο χωριό στα μέσα τση δεκαετίας του ’50. Όμως, από το 1980 και μετά, όλοι οι κάτοικοι απόχτησαν σιγά σιγά αυτοκίνητα, πρώτα φορτηγάκια και μετά ΙΧ. Η αύξηση των αυτοκινήτων στο χωριό, κατέδειξε την ασυμβατότητα των δρόμων με τα αυτοκίνητα. Μετά το 2000, όλα τα στενοσόκακα του χωριού επενδυθήκανε με σινιώτικη πέτρα, ενώ άρχισε ένα ευρύ πρόγραμμα διαπλάτυνσης και διάνοιξης νέων αγροτικών δρόμων. Σήμερα σε όλο το βουνί υπάρχει οδική πρόσβαση, με ασφαλτοστρωμένους δρόμους, κάτι που εξυπηρετεί όλους τσου Λιαπαδίτες στην περισυλλογή του ελαιοκάρπου, αλλά και τα οχήματα της πυροσβεστικής και τση δασικής υπηρεσίας.
 
Η κηδεία στο χωριό
Η Οδήτρια, ...όλοι εκεί θα πάμετε
Στο χωριό μας, τσου απεθαμένους τσου θάβουνε στην Οδήτρια. Εκεί είναι το κοιμητήριο του χωριού. Με την αναγγελία του θανάτου, οι καμπάνες βαρούνε νεκρά. Έτσι το χωριό μαθαίνει πως κάποιος απέθανε. Σε λίγη ώρα το ξέρει όλο το χωριό και ακόμη και άλλα χωριά, αν το άτομο που απέθανε είχε γνωστούς ή συγγενείς και σ’ άλλα χωριά. Όσο γένονται τα τυπικά, άδεια ταφής και τα σχετικά, ανοίγεται ο λάκκος και έρχεται η ώρα τση κηδείας. Μερικές φορές έρχεται και άλλος παπάς από τσου Γαρδαλάδες, ή αν το άτομο που απέθανε ήτανε σπουδαίο πρόσωπο, ή οι συγγενείς του θέλουνε, φέρνουνε και αρχιερέα από τη χώρα. Μετά τη νεκρώσιμη ακολουθία, γένεται η ταφή του νεκρού. Ύστερα, γένεται ο αποχαιρετισμός, ο οποίος παλαιότερα εγενόντανε στο σπίτι του νεκρού. Μετά την κηδεία –αν ο νεκρός ήτανε μεγάλος- εμαζωνόντανε οι συγγενείς και οι φίλοι του νεκρού και ετρώγανε μπακαλάρο ή ψάρι, όπως απαιτεί το έθιμο, πίνοντας και καμπόσες κούπες κρασί, ανάλογα με την ηλικία του απεθαμένου.
Παλαιότερα τσι κάσες τσίκανε ο Γιώργης ο Καπαλούπης και ο Νικόλας ο Βιάρος. Τώρα, τσι παραγγέλνουνε στη χώρα μαζί με τα νεκρώσιμα χαρτιά που κολλάνε τσι κολώνες και τα στεφάνια που παραγγέλνουνε οι συγγενείς. Τώρα τελευταία, τα έθιμα αλλάξανε. Ο αποχαιρετισμός τώρα, γίνεται στην Οδήτρια, ενώ στα περισσότερα σπίτια, δεν κάνουνε μπακαλάρο.

Όταν το τυρί έπιενε πεδούλους
Το τυρί που εκάνανε στα σπίτια από τ’ αρνόπουλά τους, ήτανε ωραίο και με όλο του το βούτυρο. Οι γυναίκες του σπιτιού το φυλούσανε για να περάσουνε όλο το χρόνο και δεν εδίνανε καμιανού. Όμως, αγνοούσανε και κάποιους τρόπους για να το διατηρήσουνε σε καλή κατάσταση. Η έλλειψη ψύξης, και η αποθήκευση σε μέρη με υγρασία, εδημιουργούσε κινδύνους. Ένας τρόπος αλλοίωσης του τυριού, ήτανε να πιάκει πεδούλους. Οι πεδούλοι ήτανε κάτι σκουλήκοι μιτσοί, που εδημιουργούντανε στο εσωτερικό μέρος του σφηναριού. Τσούβλεπε κάποιος μόλις έκοβγε το σφηνάρι. Για να απαλλαγεί από τσου πεδούλους η νοικοκυρά, άπλωνε το τυρί λίγο-λίγο στη μαστελόταβλα και τόβανε στον ήλιο. Με τη ζέστα, οι πεδούλοι εβγαίνανε όξω, αρχινούσανε τα σάλτα, και όπου φύγει φύγει. Ύστερα, η νοικοκυρά έβανε το τυρί -με τσου πεδούλους φευγάτους- σε βάζα και τα γιόμιζε με λάδι. Όταν ετρωγόντανε το τυρί, το λάδι αυτό τόριχνε στη μανέστρα και εμοσχοβόλουνε σα νάτανε με κριάς.
·    

Παρασκευή, 25 Νοεμβρίου 2011

Τα επώνυμα του χωριού ( Ι )

Τα περισσότερα επώνυμα εμφανίζονται στο χωριό, πολλά χρόνια μετά την ίδρυσή του. Τα επώνυμα Αγάθος, Μάζης, Μποζίκης, Νίνος, Παγιάτης, Παπαδόπουλος, Ρεπούλιος και Χαλικιάς, είναι από τα αρχαιότερα στο χωριό, (Χαρίλαου Κόλλα, “Χώρος και πληθυσμός της Κέρκυρας του 17ου αιώνα”, σελίδα 104).
Τον 17ο αιώνα –όπως επίσης αναφέρεται- υπήρχανε στο χωριό και τα επώνυμα που δεν υπάρχουν σήμερα, όπως: Αιγύπτιος, Αυλωνίτης, Γκίνης, Είπας, Ίπας, Κήπας, Κοκοβής, Κονταράτος, Κοσμάς, Λευτέρης, Μακροπόδης, Μαυροειδής, Μιχαλάς, Μουμούρης, Μπαγιόκος, Παγκράτης, Πρέπης, Σταυράτος, Τζανίνος και Τζανόπουλος.
Τα άλλα επώνυμα στο χωριό, όπως, Γουλής, Κορακιανίτης, Λεπενιώτης, Μιχαήλ και Παγιάτης, ήρθαν πολύ αργότερα.
Οι Λιαπαδίτες που παντρευτήκανε και πήγανε σώγαμπροι σε άλλα μέρη, εμεταφέρανε το επώνυμό τους, με αποτέλεσμα να έχει γιομίσει με το επώνυμο Αγάθος, όχι μόνο όλη η Κέρκυρα, αλλά να βρίσκεται και σε πολλά άλλα μέρη τση Ελλάδας.
Το επώνυμο Αγάθος, είναι αυτό που έχει τσου περισσότερους κλώνους και κυριαρχεί στο χωριό. Έτσι εγεννήθηκε και η ανάγκη να δοθούνε παρανόμια, οικογενειακά και προσωπικά (βλέπε σχετικό κεφάλαιο).

Παρακάτω, επιχειρούμε να καταγράψουμε το κάθε επώνυμο με τσου κλώνους του, με ορατό τον κίνδυνο λαθών ή παραλείψεων.
Νεότερες πληροφορίες για τα επώνυμα του χωριού, περιέχονται στην ανάρτηση “Τα Επώνυμα του χωριού (ΙΙ)”. Πρόκειται για πληροφορίες που δείχνουν σε πανελλήνια κάλυψη τη διασπορά του κάθε λιαπαδίτικου επώνυμου.



ΑΓΑΘΟΣ


ΑΝΤΖΕΛΗΣ
ΒΙΑΡΟΣ
ΓΙΩΓΑΚΗΣ
ΚΑΛΑΦΑΤΗΣ
ΚΑΜΠΑΝΕΛΗΣ
ΜΑΚΕΛΑΡΗΣ
ΜΕΝΕΧΕΣ
ΜΟΛΟΧΙΤΗΣ
ΜΠΑΛΗΣ
ΜΠΙΡΛΗΣ
ΜΠΟΥΡΙΤΣΗΣ
ΝΙΟΒΕΣ
ΝΤΕΛΗΣ
ΠΑΠΟΥΛΑΣ
ΠΟΛΥΛΑΣ
ΡΟΥΜΑΝΗΣ
ΣΟΚΑΣ
ΣΟΛΤΑΔΟΣ
ΤΖΙΦΕΡΗΣ
ΤΣΕΝΤΟΥΡΗΣ
ΦΛΑΣΤΑΡΗΣ

Παρατηρήσεις:
Ο Φλιτρώνης και ο Φικόντος είναι Βιάρος. Καμπανέλης είναι ο Γκιβέτσης, ο Καπότσαρης, ο Κολητήρης, ο Κυρίτσης, ο Λεμόνης, ο Ταπάνας και ο Φώντης, Μπουρίτσης είναι ακόμα ο Αντάρτης, ο Κάψας, ο Κομπόης, ο Μάϊτσας, ο Πατάτας και ο Ρόκας. Γιωγάκης είναι ο Κόας, ο Μουργκάνας και ο Τσούτσας. Σολτάδος είναι ο Μαρκαντώνιος, ο Παπούλας, ο Τσακλής και ο Τσεντούρης. Μολοχίτης είναι ακόμα ο Αλιπούς, ο Γαρούνας, ο Μπαλής, ο Σκουφής, ο Φιτσιολής και ο Φουρνιές. Σόκας είναι ακόμα  ο Αναστάσας, ο Πουλακίδας και ο Τρίβουλας. Ρουμανής είναι ακόμα ο Γιαννιτσέλης και ο Τσογιός. Το παρανόνι Φλαστάρης είναι Κανακαδίτικο. Το παρανόμι Πολυλάς, προέρχεται από Αντζελής.

  ΓΟΥΛΗΣ
ΓΙΟΥΡΓΑΣ
ΠΑΝΤΑΛΟΣ
ΠΕΠΟΣ

Παρατηρήσεις:
  Ο Μπιστιούς είναι Πανταλός
  Ο Σταφύλιας είναι Πέπος



ΚΟΡΑΚΙΑΝΙΤΗΣ

ΛΑΗΣ
ΣΑΝΤΗΣ

Παρατηρήσεις:
  Ο Κοπίδας και ο Παναγιός, είναι Λαής
  Ο Νεόφυτος, ο Κυνηγός και ο Φυτίλης, ειναι Σαντής
       Υπάρχει Κορακιανίτης, που δεν είναι Λαής ούτε Σαντής. Είναι τα παιδιά τση Μαρίας του Παύλου. 
                                                ΛΕΠΕΝΙΩΤΗΣ

ΘΙΛΙΠΠΑΚΗΣ
ΛΕΠΕΝΙΩΤΗΣ ΝΙΚΟΣ
ΡΑΚΟΣ
ΣΠΑΘΗΣ
ΜΑΖΗΣ

ΓΚΟΓΚΟΣ
ΜΕΝΤΑΣ
ΜΙΤΖΙΒΗΝΗΣ
ΜΠΑΤΙΟΣ
ΜΠΕΝΙΑΜΗΣ
ΤΖΑΡΟΓΙΑΝΝΗΣ


Παρατηρήσεις:
        Ο Τσολιάς, είναι Μιτζιβήνης.
        Ο Αράκλης ήτανε Μπάτιος.
        Ο Νέτελος ήτανε Μέντας.

ΜΙΧΑΗΛ

ΔΕΚΑΡΑΣ
ΚΑΒΑΛΑΡΗΣ
ΝΤΟΡΗΣ

Παρατηρήσεις:
       Ο Σκατσαρώτας, είναι Ντορής.

ΜΠΟΖΙΚΗΣ

ΓΙΩΡΓΙΤΣΗΣ
ΔΑΣΚΑΛΟΣ
ΚΑΙΝΟΥΡΓΙΟΣ
ΚΟΥΣΚΟΥΡΗΣ
ΜΑΡΓΙΟΛΗΣ
ΜΑΤΣΟΥΚΑΣ
ΜΙΟΜΟΣ
ΜΠΙΓΚΙΑΣ
ΝΙΚΟΔΗΜΟΣ
ΠΑΠΑΡΕΛΑΣ
ΠΕΡΕΚΛΕΣ
ΠΟΜΗΣ
ΠΡΟΕΣΤΟΣ
ΣΠΥΡΟΥΛΙΗΣ
ΤΖΑΒΕΛΑΣ
ΤΟΝΤΟΡΟΣ
ΦΡΑΓΚΟΣ

Παρατηρήσεις:
      Ο Μπενούτσος ήτανε Γιωργίτσης.
      Μιομός, είναι ακόμη, ο Καπελέτος και ο Καρύδης.
      Τόντορος είναι ο Γρίγκης, ο Καραβάνας, και ο Μέστενες.
      Κουσκούρης είναι ακόμη ο Μπαλαρής και ο Σουρμπάς.
      Μαργιόλης: είναι ο Γουδάς, ο Ζαβός, ο Ζαχαρίας, ο Κολόκας, ο Ρακής και ο Χόσπας.
      Ο Ματσούκας είναι Νικόδημος.
    •  Υπάρχει μία περίπτωση Προεστού, που είναι Καμπανέλλης.
      Ο Μέστενες άλλαξε το επώνυμό του σε Βοζίκης.

ΝΙΝΟΣ
ΒΕΔΕΡΗΣ
ΔΗΜΟΥΛΑΣ
ΚΑΚΑΡΕΛΗΣ
ΚΑΤΣΑΝΤΩΝΗΣ *
ΚΟΥΤΣΑΝΤΩΝΗΣ *
ΛΟΥΚΑΣ
ΜΠΟΧΑΛΗΣ
ΜΠΑΛΑΜΠΑΝΗΣ
ΣΠΥΡΕΤΟΣ

Παρατηρήσεις:

       Ο Γιωργούτσος και ο Μπουρλότος, είναι Κουτσαντώνης.
       Ο Μουσαρίγκος είναι Μπόχαλης.
       Ο Καρβούνης και ο Πάρεδρος, είναι Σπυρέτος.
       Ο Τσόντας είναι Δημουλάς.

    * Για να ξεχωρίζουμε ποιος είναι Κουτσαντώνης και ποιός Κατσαντώνης, πρέπει να ξέρουμε ότι Κατσαντώνης είναι μόνο ο Βέδερης, ο Λούκας και ο Μιτσίας. Όλοι οι άλλοι είναι Κουτσαντωναίοι.

ΠΑΓΙΑΤΗΣ

ΑΪΛΗΣ (ΤΣΑΓΚΑΡΗΣ)
ΓΙΑΝΝΟΥΤΣΟΣ
ΚΟΥΝΟΥΒΕΛΟΣ
ΜΠΕΡΕΤΗΣ
ΜΠΟΡΟΣ
ΜΠΟΥΚΑΣ
ΠΑΠΑΓΙΑΝΝΗΣ
ΠΟΛΟΣ
ΤΖΑΓΔΑΡΗΣ
ΤΖΟΥΓΑΝΟΣ

Παρατηρήσεις:

     Τζαγδάρης είναι ακόμη ο  Κλίτσας, ο Σαΐτας, ο Τσαλίδης και ο Τσέλβας.



ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ

ΓΑΛΑΝΗΣ
ΚΑΒΑΔΑΤΑΣ
ΝΤΟΥΜΑΡΑΠΗΣ

Παρατηρήσεις:
 Το επώνυμο ΠΑΠΑΔΟΠΟΥΛΟΣ τείνει προς εξαφάνιση στο χωριό, καθώς υπάρχουν μόνο τα παιδιά του Γαλάνη, ο Μήκιος που μένει μόνιμα τσου Γιανάδες και ο Τζίνος με τα παιδιά του που έρχονται σαν επισκέπτες στο χωριό.

ΡΕΠΟΥΛΙΟΣ

ΑΝΤΡΙΟΛΟΣ
ΚΑΤΣΙΜΠΑΛΗΣ
ΠΕΛΑΓΟΝΟΣ
ΠΟΡΝΙΚΟΣ
ΣΑΓΓΕΛΕΑΣ
ΤΖΙΤΖΗΡΑΣ
ΤΡΙΚΟΥΠΗΣ

Παρατηρήσεις:

      Ο Δήμος ο Σαγγελέας και ο Γιώργος ο Κατσίμπαλης, άλλαξαν το επώνυμό τους σε Ρεπούλιας
    Ο Μπρόκολας είναι Τρικούπης



ΧΑΛΙΚΙΑΣ

ΜΑΤΑΠΑΤΗΣ
ΜΠΙΓΚΟΝΗΣ
ΜΠΟΤΣΟΛΟΣ
ΝΤΑΝΤΟΣ

Παρατηρήσεις:

     Ο Λάτας είναι Ντάντος
    Ο Κόντης είναι Ματαπάτης
     Ο Χριστιανός ήτανε Ματαπάτης

Σημ: Οι πληροφορίες που υπάρχουνε στο χωριό, λένε ότι ο Δημήτρης του Νικόλα του Μιτζιβήνη, παρέλαβε ένα τετράδιο από τον πατέρα του, που έχει κάποιο αρχειακό υλικό για τσου Λιαπάδες. Από όσα είμαστε σε θέση να γνωρίζουμε, ο πατέρας του είχε ξεκινήσει να γράφει για το γεννεαλογικό δέντρο όλων των λιαπαδίτικων οικογενειών. Ζητήσαμε από το Δημήτρη να μας δείξει αυτό το τετράδιο, όμως μας πληροφόρησε, ότι δεν το έχει στην κατοχή του. Εχάθηκε μας είπε… Τα ίδια περίπου μας είπε και ο Δημήτρης Μάζης –δικηγόρος- ο οποίος γνωρίζει για το τετράδιο, δεν ξέρει όμως που βρίσκεται.